ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่รอดชีวิตก็ยังคงต้องเผชิญกบความเจ็บปวดจากทุพพลภาพ การสูญเสียอาชีพและ บทบาททางสังคม ภาวะซึมเศร้าหลังเกิดโรคหลอดเลือดสมอง (Post Stroke Depression) เป็นภาวะที่พบได้บ่อย และส่งผลเสียต่อการฟื้นตัวของโรคหลอดเลือดสมอง ซ้ำยังเพิ่มความทุพพลภาพ เพิ่มปัญหาทางด้านความจำในระยะสั้นและระยะยาวอีกด้วย การตระหนัก รับรู้และรีบแก้ไขภาวะซึมเศร้าหลังโรคหลอดเลือดสมองจึงนับว่าเป็นอีกทางที่คลอบคลุมในการเพิ่มความสามารถในการฟื้นตัวของผู้ป่วยสโตรกด้วยเช่นกัน
ภาวะซึมเศร้าหลังเกิดโรคหลอดเลือดสมอง เกิดจากอะไร?
- เกิดจากวงจรสัญญาณประสาทแปรปรวน โดยเฉพาะสมองส่วนหน้าด้านซ้ายที่ได้รับบาดเจ็บ
- เกิดจากการลดลงของสารวื่อประสาท ชนิด norepinephrine และ serotonin
- เกิดจากการหลั่งสารอักเสบ inflammatory cytokines มากขึ้น
การวิเคราะห์ปัญหา “ภาวะซึมเศร้าหลังเกิดโรคหลอดเลือดสมอง” ของผู้ป่วยได้ถูกต้อง ต้องอาศัยการพูดคุยปรึกษาที่ละเอียดโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญหรือนักจิตวิทยาบำบัด เพราะผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองรายหนึ่งๆ มักมีปัญหาด้านอื่นปะปนอยู่ด้วย ได้แก่ ปัญหาการสื่อสาร ปัญหาการเพิกเฉยละเลยตัวโรค ปัญหานอนไม่หลับ ปัญหาความล้าทางกายและจิตใจ จึงต้องพิจารณาอย่างละเอียดรอบคอบ ไม่ตรวจพบช้าเกินไปจนส่งผลเสียต่อการฟื้นฟูร่างกาย และไม่วินิจฉัยเร็วเกินไปในช่วงที่ผู้ป่วยอาจกำลังปรับตัวกับตัวโรคอยู่ เพื่อความแม่นยำในการวินิจฉัย อันจะนำไปสู่การรักษาที่เหมาะสม
ภาวะซึมเศร้าหลังเกิดโรคหลอดเลือดสมอง สามารถส่งผลกระทบต่อการทำงาน การใช้ชีวิตประจำวันของผู้ป่วยได้
- กระวนกระวาย
- เศร้า อารมณ์ดิ่ง
- รู้สึกว่าตนเองไม่มีค่า เป็นภาระต่อคนในครอบครัว
- ร้องไห้ น้ำตาคลอ
- ไม่อยากทำกิจกรรมใด
- ไม่สนใจในการดูแลกิจวัตรประจำวันตนเอง
- ไม่ให้ความร่วมมือในการรักษา การกายภาพฟื้นฟูให้หายจากตัวโรค
ภาวะซึมเศร้าหลังเกิดโรคหลอดเลือดสมอง หากปล่อยทิ้งไว้จะส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยในระยะยาว
- ผู้ป่วยอาจต่อต้าน ไม่ร่วมมือกับแนวทางการรักษา
- เป็นผลเสียต่อการทำกายภาพฟื้นฟูตัวโรค เนื่องจากโรคหลอดเลือดสมองต้องใช้ระยะเวลาในการหาย ในการดีขึ้น จึงต้องใช้ความอดทนในการหมั่นทำกายภาพบำบัด หากไม่มีกำลังใจในการฟื้นฟูเสียแล้ว ย่อมส่งผลลบต่อการฟื้นตัวของผู้ป่วย
- ผู้ป่วยอาจต่อต้าน ไม่ร่วมมือในการทานยารักษาโรค
- ส่งผลต่อความจดจ่อ สมาธิ และความจำลดลงในระยะยาว
- เกิดภาวะพึ่งพาต่อญาติผู้ดูแลมากขึ้น เกิดภาวะหมดไฟในผู้ดูแลในระยะต่อมา
- ตระหนักและคัดกรองภาวะซึมเศร้า ซึ่งมักไม่ได้แสดงออกทางกาย แต่ส่งผลอย่างมากต่อการฟื้นฟูทางกายของผู้ป่วยในแต่ละระยะ
- วิเคราะห์ปัญหาโดยแพทย์เฉพาะทางด้านสมองและระบบประสาท เชี่ยวชาญด้านโรคหลอดเลือดสมอง พร้อมทีมรักษา
- ออกแบบโปรแกรมการรักษาทั้งโดยใช้ยาและไม่ใช้ยา เพื่อรักษาการเปลี่ยนแปลงทางด้านอารมณ์และจิตใจของผู้ป่วย
- ออกแบบแผนการรักษาตามสาเหตุที่แท้จริงของโรค
- ออกแบบแผนการรักษาเฉพาะบุคคล ตรงปัญหา ตรงความพร้อม และตรงใจผู้ป่วย
- ออกแบบแผนการรักษาโดยยึดอาการของผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง
- การรักษาด้วยยา : ยากลุ่ม SSRIs และยากลุ่ม TCAs เป็นต้น
- การรักษาจิตบำบัด ด้วย Cognitive Behavioral Therapy (CBT), Group Therapy และ Family Therapy
- การทำกายกิจกรรมบำบัดและดนตรีบำบัด เพื่อช่วยผ่อนคลาย และเสริมสร้างแรงจูงใจ ให้ผู้ป่วยมีกำลังใจฝึกทำกิจวัตรประจำวันของผู้ป่วยด้วยตนเอง
- ดูแลแบบองค์รวม ด้วยทีมสหสาขา ประกอบด้วย แพทย์ผู้เชี่ยวชาญ พยาบาล นักกายภาพบำบัด นักกิจกรรมบำบัด นักจิตวิทยา และนักโภชนาการ
- ปรับเปลี่ยนโปรแกรมการรักษา อัพเดทตามสภาวะของผู้ป่วยได้บ่อยและถี่เท่าที่ต้องการ เพราะเรามีทีมแพทย์และทีมรักษาเฉพาะทางที่ดูแลเองตลอด 24 ชั่วโมง
- ให้คำแนะนำและติดตามผลการฟื้นฟูอย่างต่อเนื่องโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
- สถานที่และเครื่องมือพร้อม ครบครัน มีเทคโนโลยีที่ทันสมัยเพื่อช่วยฟื้นฟู
ภาวะซึมเศร้าหลังเกิดโรคหลอดเลือดสมองเป็นภาวะที่พบได้บ่อย การดูแลอย่างใส่ใจจะทำให้ตรวจพบภาวะนี้ได้รวดเร็ว ทันต่อการเปลี่ยนแปลงสภาวะทางจิตใจของผู้ป่วยในแต่ละระยะ การวินิจฉัยโรคอย่างละเอียดจะช่วยให้ได้การวินิจฉัยที่ถูกต้องและนำไปสู่การฟื้นฟูจิตใจและร่างกายของผู้ป่วยให้ดีขึ้น
ที่ศูนย์สมองและกายภาพบำบัด “วีว่า” มีทีมรักษาเฉพาะทางด้านโรคสมองและระบบประสาทเพื่อช่วยฟื้นฟูคนที่คุณรัก ให้กลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีได้อีกครั้ง
