อาการเวียนศีรษะ มึนศีรษะ รู้สึกโคลงเคลง เป็นปัญหาที่พบบ่อยในผู้สูงวัย และผู้ป่วยโรคสมอง สาเหตุของอาการเวียนศีรษะมีตั้งแต่ภาวะที่ไม่ร้ายแรงไปจนถึงโรคร้ายแรง เป็นปัญหาที่เกิดได้หลายระบบของร่างกายตั้งแต่โรคของหูไปจนถึงโรคของสมองและเส้นประสาทส่วนปลาย การตรวจที่ละเอียดจึงจำเป็นเพื่อการวินิจฉัยที่ถูกต้อง จึงจะนำไปสู่การแก้ไขได้ถูกจุด
การวิเคราะห์ปัญหา “อาการเวียนศีรษะ” ของผู้ป่วยได้ถูกต้อง ต้องอาศัยการถามประวัติ การตรวจร่างกายอย่างละเอียด แม่นยำโดยผู้เชี่ยวชาญทางระบบประสาท เพราะอาการเวียนศีรษะเป็นเพียงอาการแสดงของโรคที่ซ่อนอยู่อีกมากมาย ยกตัวอย่างกรณีเช่น
- ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง อาการเวียนศีรษะ ทรงตัวลำบาก อาจเกิดจากการบาดเจ็บของสมองน้อย ซีรีเบลลัม หรือก้านสมองส่วนควบคุมการทรงตัว การควบคุมประสานงานการเคลื่อนไหว ทำให้ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองบางท่าน แม้ตรวจไม่พบการอ่อนแรงของกล้ามเนื้อเลย แต่ก็ไม่สามารถเคลื่อนไหวได้ดี เพราะมีอาการเวียน เซ ทรงตัวไม่ดี จากสมองระบบอื่น
- ในผู้ป่วยโรคเส้นประสาทส่วนปลาย อาการเวียน เซ ทรงตัวลำบาก อาจเกิดจากการรับรู้ตำแหน่งของข้อต่อ ร่างกายลดลง ทำให้เดินลำบาก มีอาการสั่นเซร่วมด้วยได้
- ในผู้ป่วยโรคตะกอนหินปูนหูชั้นในเคลื่อน (Benign Paroxysmal Positional Vertigo, BPPV) โรคน้ำในหูไม่เท่ากัน หรือโรคมีเนียร์ (Meniere’s disease) จะมีอาการเวียนหัวมาก รู้สึกบ้านหมุน สัมพันธืกับท่าทางที่จำเพาะ หรือมีอาการปวดหู แน่นหูร่วมด้วย เป็นต้น
- ในผู้สูงอายุ ที่มีอาการมึนหัว แต่ไม่มีบ้านหมุน โดยเฉพาะเมื่อเปลี่ยนท่าทางจากนอนเป็นนั่งหรือยืนเช่น ช่วงที่ลุกจากเตียงตอนเช้าเพื่อไปห้องน้ำ มักเกิดอาการเวียน มึนหัว คล้ายจะวูบ เกิดจากแรงดันเลือดและปริมาณเลือดที่ส่งไปเลี้ยงสมองไม่เพียงพอ ความดันโลหิตลดลงต่ำตอนเปลี่ยนท่าทาง (Orthostatic Hypotension) อาการเวียนศีรษะลักษณะนี้จะยิ่งชัดเจนขึ้นในผู้ป่วยที่มีโรคประจำตัวเกี่ยวกับโรคหัวใจ โรคความดันโลหิตสูง โดยเฉพาะที่รับประทานยาลดความดันร่วมด้วย
อาการเวียนศีรษะ แม้เป็นอาการเล็กน้อย แต่สามารถส่งผลกระทบต่อการทำงาน การใช้ชีวิตประจำวันของผู้ป่วยได้มาก
- ทำให้รู้สึกสมองตื้อ ทึบ ไม่โล่ง
- ส่งผลให้ทำงานหรือทำกิจกรรมต่างๆในชีวิตประจำวันได้ไม่เต็มที่
- ทำให้ทรงตัวลำบาก และกลัวการเคลื่อนไหว เพราะการเคลื่อนไหวกระตุ้นอาการเวียนศีรษะเพิ่ม
- หากเวียนมาก ฉับพลัน มีอาเจียนมากร่วม จะทำให้เกลือแร่ในร่างกายผิดปกติได้
ไม่เพียงแก้ปัญหาแต่ต้องป้องกันผลเสียระยะยาว ปัญหาอาการเวียนศีรษะเรื้อรัง หากปล่อยทิ้งไว้จะส่งผลต่อคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยในระยะยาว
- ความสามารถในการใช้ชีวิตที่ลดลง: อาการเวียนศีรษะทำให้การทำกิจกรรมประจำวันเป็นเรื่องยาก เช่น การเดิน การยืน หรือการดูแลตัวเอง
- ความเสี่ยงต่อการล้มเพิ่มขึ้น: อาการเวียนศีรษะทำให้การทรงตัวเสียสมดุล และเพิ่มโอกาสเกิดอุบัติเหตุจากการล้ม
- การซ้ำเติมผลกระทบของโรคหลอดเลือดสมอง: อาการเวียนศีรษะอาจทำให้อาการเรื้อรังอื่นๆของโรคหลอดเลือดสมองแย่ลง ขัดขวางการทำกายภาพบำบัดเพื่อการฟื้นตัวอย่างเต็มที่ เพราะอาการเวียนศีรษะ เช่น ผู้ป่วยที่มีปัญหาอ่อนแรงจะไม่สามารถนั่งตรง ลุกยืนทำกายภาพได้
- ส่งผลต่อสภาพจิตใจ: การเผชิญกับอาการเวียนศีรษะเป็นประจำ เรื้อรัง อาจทำให้เกิดภาวะซึมเศร้าหรือความวิตกกังวลได้
อาการเวียนศีรษะควรแก้ไขที่ต้นตอของปัญหา การซักประวัติ ตรวจร่างกายและการวินิจฉัยโรคอย่างละเอียดจะช่วยให้ได้การวินิจฉัยที่ถูกต้องและนำไปสู่การฟื้นฟูโรคนี้ให้ดีขึ้น
- วิเคราะห์ปัญหาโดยแพทย์เฉพาะทางด้านสมองและระบบประสาท เชี่ยวชาญด้านโรคหลอดเลือดสมอง พร้อมทีมรักษา
- ค้นหาสาเหตุที่ทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะอย่างละเอียด
- ออกแบบโปรแกรมการรักษาทั้งโดยใช้ยาและไม่ใช้ยา เพื่อบำบัดฟื้นฟูอาการเวียนศีรษะ
- ออกแบบแผนการรักษาตามสาเหตุที่แท้จริงของโรค
- ออกแบบแผนการรักษาเฉพาะบุคคล ตรงปัญหา ตรงความพร้อม และตรงใจผู้ป่วย
- ออกแบบแผนการรักษาโดยยึดอาการของผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง
- การรักษาด้วยยา ลดอาการเวียนศีรษะ
- เร่งการฟื้นฟูด้วยวิตามินบำรุงสมองและระบบประสาท สูตรเฉพาะของ VIVA
- การทำกายภาพบำบัด
- กายภาพบำบัดในผู้ป่วยที่เวียนศีรษะและทรงตัวลำบากจากโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke gait and balance rehabilitation)
- กายภาพบำบัดในผู้ป่วยที่เวียนศีรษะจากโรคของระบบประสาทการทรงตัวในหูชั้นใน (Vestibular rehabilitation)
- ฝึกการทรงตัวและเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อในผู้สูงอายุ (Geriatric rehabilitation)
- ดูแลแบบองค์รวม ด้วยทีมสหสาขา ประกอบด้วย แพทย์ผู้เชี่ยวชาญ พยาบาล นักกายภาพบำบัด นักกิจกรรมบำบัด นักจิตวิทยา และนักโภชนาการ
- ปรับเปลี่ยนโปรแกรมการรักษา อัพเดทตามสภาวะของผู้ป่วยได้บ่อยและถี่เท่าที่ต้องการ เพราะเรามีทีมแพทย์และทีมรักษาเฉพาะทางที่ดูแลเองตลอด 24 ชั่วโมง
- ให้คำแนะนำและติดตามผลการฟื้นฟูอย่างต่อเนื่องโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
- สถานที่และเครื่องมือพร้อม ครบครัน มีเทคโนโลยีที่ทันสมัยเพื่อช่วยฟื้นฟู
