5 เทคนิคเพื่อฝึกฝน ผู้ป่วยสโตรกที่มีภาวะเพิกเฉยครึ่งซีก
ภาวะเพิกเฉยครึ่งซีกนี้เป็นภาวะที่พบได้บ่อยในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง โดยผู้ป่วยจะมีความยากลำบากในการรับรู้และตอบสนองกับสิ่งต่างๆ ที่อยู่ทางด้านข้างของร่างกายหรือสิ่งแวดล้อมด้านตรงข้ามกับรอยโรคในสมอง
วันนี้หมอจะมาขอแชร์ 5 เทคนิคเพื่อฝึกฝน ผู้ป่วยสโตรกที่มีภาวะเพิกเฉยครึ่งซีก (Post stroke hemi-spatial neglect) ให้ผู้อ่านได้ลองนำไปปรับใช้ดูค่ะ
ตัวอย่างเทคนิคที่นักกายภาพเฉพาะทางด้านหลอดเลือดสมองใช้ในการฝึก ได้แก่
- เทคนิค visual scanning – การฝึกให้กวาดสายตาสังเกตสิ่งแวดล้อม
- เทคนิค eye tracking – การฝึกการกลอกตา โดยการใช้สิ่งเร้า
- เทคนิคการเตือนผู้ป่วย
- เทคนิคการฝึกโดยใช้กระจก (Mirror Therapy)
- เทคนิคการบำบัดด้วยการใช้แว่นพริซึม (Prism adaptation therapy)
การฝึกกายภาพ สำหรับผู้ป่วยที่มีภาวะเพิกเฉยครึ่งซีก (Hemi-spatial neglect) ต้องใช้การผสมผสานระหว่างเทคนิคการทดแทน และการออกกำลังกาย ที่เน้นบังคับให้ผู้ป่วยให้ความสนใจกับด้านที่ได้รับผลกระทบ
1. เทคนิค visual scanning
การฝึกให้กวาดสายตาสังเกตสิ่งแวดล้อมทั้งหมด เรียกว่า เทคนิค visual scanning
1.1 ฝึกทำ cancellation and selection tasks
1.2 ฝึกการหมุนลำตัวเพื่อช่วยให้สามารถสังเกตและรับรู้สิ่งแวดล้อมทั้งหมดได้ เรียกว่า trunk rotation to facilitate visual scanning
2. เทคนิค eye tracking
การฝึกการกลอกตา โดยการใช้สิ่งเร้า เป็นภาพเคลื่อนไหว เรียกว่า เทคนิค eye tracking
3. เทคนิคการเตือนผู้ป่วย
การเตือนผู้ป่วยทุกครั้ง ให้ใช้ข้างที่เพิกเฉยหรือ เพื่อกระตุ้นความสนใจในข้างที่ผู้ป่วยเพิกเฉย
” 3 เทคนิคแรกนั้นเป็นเทคนิคง่ายๆที่ ญาติผู้ป่วยหรือผู้ดูแลเองสามารถนำไปประยุกต์ใช้ เสมือนเล่นเกมส์กับผู้ป่วยที่บ้านเองได้ การฝึกเยอะ ฝึกบ่อยย่อมทำให้เกิดการรับรู้สิ่งแวดล้อมได้มากขึ้น และอาการเพิกเฉยเฉพาะข้างของผู้ป่วยนั้นลดลงอีกด้วย “
2 เทคนิคต่อไป เป็นเทคนิคที่ต้องอาศัยอุปกรณ์และความเชี่ยวชาญในการฝึกเพิ่มเติม นิยมใช้ที่ศูนย์ฝึกสมองขนาดใหญ่ หรือโรงพยาบาลที่มีนักกายภาพเฉพาะทางด้านหลอดเลือดสมองเพื่อช่วยใช้ในการฝึก ให้มีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น ได้แก่
เนื่องจากบทความจะละเอียดขึ้นในทั้งสองเทคนิคนี้ สามารถติดตามอ่านแต่ละเทคนิคพิเศษนี้ได้ในบทต่อไปนะคะ
จากประสบการณ์ที่หมอรักษามา การรักษา ผู้ป่วยสโตรกที่มีภาวะเพิกเฉยครึ่งซีกจะมีประสิทธิภาพมากขึ้น หากใช้เทคนิคที่หลากหลาย และทางทีมนักกายภาพเน้นการฝึกหลายเทคนิคสลับกัน
บทความโดย
หมอมิ้นท์ พญ.วรัชยา วลัยลักษณาภรณ์
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านสมองและระบบประสาท
สำหรับผู้ป่วยและผู้ดูแลทางบ้านที่มีคำถาม หรือสงสัยเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วยโรคสมอง โรคเส้นเลือดสมองตีบ เส้นเลือดสมองแตก ผู้ป่วยโรคสมอง และผู้ป่วยติดเตียง สามารถส่งข้อความคำถามได้ที่เพจ Viva Wellness หรือทางไลน์ @VivaWellness นะคะ หมอและทีมหมอหลายๆท่านจะทยอยตอบคำถามให้ค่ะ
