3 สาเหตุ+เทคนิคป้องกัน ระวังผู้ป่วยสโตรก-ติดเตียงไหล่หลุด!
โดยผลการรักษาของการใช้ขดเลือดสอดเข้าไปในหลอดเลือดแดง ลากเอาลิ่มเลือดที่อุดตันออกจากสมองนี้ ได้รับการพิสูจน์และใช้ในทางปฏิบัติมาแล้วนับสิบปี และจากความรู้ที่ได้ตามมา หลังจากงานวิจัยต่างๆ ที่แสดงผลดีของการรักษา ที่เพิ่มไปกว่าการได้รับยาสลายลิ่มเลือดดังข้อ 1 เพียงอย่างเดียว
- ลดจำนวนวันการนอนโรงพยาบาล
- ลดความพิการทุพพลภาพ
- ถึงขั้นผู้ป่วยบางรายสามารถกลับไปใช้ชีวิตประจำวันได้ปกติ
บทความนี้จะหมอจะสรุปคำอธิบาย พาไปเฉลยคำตอบ พร้อมทั้งแนะนำเคล็ดลับที่ช่วยดูแลผู้ป่วยให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น
รู้ทัน ระวังไหล่หลุด
- 3 สาเหตุหลักของภาวะข้อไหล่เคลื่อนหลุดในผู้ป่วยโรคหลอดเลือด-ติดเตียง
- ความอ่อนแรงของกล้ามเนื้อรอบหัวไหล่
- การละเลยไม่ใช้แขนข้างอัมพาต
- ถูกเคลื่อนย้ายที่ไม่ถูกวิธีซ้ำๆเป็นระยะเวลานาน
- 3 เคล็ดลับป้องกันไหล่หลุดจากคุณหมอ
ความอ่อนแรงของกล้ามเนื้อรอบหัวไหล่
- การอ่อนแรงหรือความตึงตัวของกล้ามเนื้อ supraspinatus ลดลง รวมถึงกล้ามเนื้ออื่น ๆ รอบข้อไหล่ ส่งผลให้ไม่สามารถพยุงกระดูกต้นแขนไว้ได้ น้ำหนักของแขนที่ถ่วงลงด้านล่างตามแรงโน้มถ่วงของโลกทำให้ humeral head เคลื่อนไปอยู่ขอบด้านล่างของ glenoid cavity
- ดังนั้น ผู้ป่วย โรคหลอดเลือดสมองที่ไม่มีการฟื้นตัวของกำลังกล้ามเนื้อ หรือ ความตึงตัวของกล้ามเนื้อไม่กลับคืนมา จึงมักพบภาวะข้อไหล่เคลื่อนหลุดตามมา
- นอกจากนี้ สำหรับคนไข้ที่เริ่มฝึกขยับ เคลื่อนไหวไหล่/แขน การปล่อยให้แขนแกว่งหรือตกลงข้างลำตัวโดยไม่มีการพยุง ทำให้ข้อต่อมีโอกาสหลุดง่าย
การละเลยไม่ใช้แขนข้างอัมพาต
- เกิดจากการที่ผู้ป่วยไม่ใช้แขนข้างอัมพาต ทำให้กล้ามเนื้ออ่อนแรงลงเรื่อย ๆ ไม่สามารถพยุงข้อไหล่ไว้ได้
ถูกเคลื่อนย้ายที่ไม่ถูกวิธีซ้ำๆเป็นระยะเวลานาน
- เกิดจากผู้ป่วยได้รับการเคลื่อนย้ายที่ไม่ถูกวิธีเป็นระยะเวลานาน ท่าทางไม่เหมาะสม เช่น การอุ้ม การยกแขน หรือการจัดท่านอนผิดวิธี อาจเพิ่มแรงดึงที่ข้อต่อไหล่ ส่งผลให้ผู้ป่วยมีแนวโน้มที่จะเกิดภาวะข้อไหล่เคลื่อนหลุดได้มากขึ้น
- ด้วยเหตุนี้เมื่อผู้ป่วยอยู่ในท่านั่ง ยืน และเดิน ผู้ป่วยควรได้รับคำแนะนำให้ใช้สายพยุงข้อไหล่ รองรับปลายแขนเพื่อป้องกันการเคลื่อนหลุดของข้อไหล่
3 เคล็ดลับป้องกันไหล่หลุดจากคุณหมอ
ใช้ที่พยุงแขน (arm sling, bobath sling) ทั้งตอนนั่ง-นอนพัก หรือตอนกายภาพบำบัด
หลีกเลี่ยงการดึงแขน เคลื่อนตัวผู้ป่วยด้วยความระมัดระวัง เวลาพลิกตัว อย่าดึงแขน ห้ใช้การประคองที่ลำตัวแทน เป็นต้น
ฝึกกล้ามเนื้อรอบไหล่ด้วยการออกกำลังกายเบาๆ ช่วยเสริมความแข็งแรงกล้ามเนื้อหัวไหล่
คุณอาจสงสัยว่าโรคหลอดเลือดสมองหายมั้ย ที่ Viva Wellness เรามีบริการคลินิกโรคหลอดเลือดสมองช่วยให้คุณฟื้นตัวได้ ไขข้อสงสับต่างๆให้คุณได้
Reference:
- Murie-Fernández M, Iragui MC, Gnanakumar V, Meyer M, Foley N, Teasell R. Painful hemiplegic shoulder in stroke patients: causes and management. Neurología 2012; 27: 234-44
- น้อมจิตต์ นวลเนตร์. การจัดท่าทางสำหรับผู้ป่วยอัมพาตครึ่งซีก. ใน: สุกัลยา อมตฉายา, วรวรรณ คำฤาชา (บรรณาธิการ). การเดิน การเคลื่อนย้ายตัว และอุปกรณ์ช่วย. ขอนแก่น: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 2552: 127-32.
บทความโดย
หมอมิ้นท์ พญ.วรัชยา วลัยลักษณาภรณ์
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านสมองและระบบประสาท
สำหรับผู้ป่วยและผู้ดูแลทางบ้านที่มีคำถาม หรือสงสัยเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วยโรคสมอง โรคเส้นเลือดสมองตีบ เส้นเลือดสมองแตก ผู้ป่วยโรคสมอง และผู้ป่วยติดเตียง สามารถส่งข้อความคำถามได้ที่เพจ Viva Wellness หรือทางไลน์ @VivaWellness นะคะ หมอและทีมหมอหลายๆท่านจะทยอยตอบคำถามให้ค่ะ
