6 สาเหตุ ทำไมผู้ป่วยมัก "ไม่ทานยาตามแพทย์สั่ง"
การไม่ปฏิบัติตามคำสั่งแพทย์เกี่ยวกับการใช้ยาเป็นปัญหาที่พบได้บ่อย อาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น ขาดความเข้าใจเรื่องยา ลืมทานยา ผลข้างเคียงของยา ราคายาที่สูง ความเชื่อส่วนตัว และขาดกำลังใจจากคนรอบข้าง ซึ่งล้วนส่งผลต่อการรักษาอย่างมีประสิทธิภาพ วันนี้เรามาวิเคราะห์กันจะได้ “จัดยาได้ ทานยาเอง อย่างปลอดภัยค่ะ”
ทำไมผู้ป่วยมัก “ไม่ทานยาตามแพทย์สั่ง”
- วิธีใช้ยายุ่งยาก
- หยุดยาเองเพราะมีผลข้างเคียง โดยไม่แจ้งแพทย์
- สายตาไม่ดี หลงลืม หรืออ่านฉลากยาไม่ชัดเจน
- ทัศนคติต่อยา
- ยึดติดกับวิธีใช้ยาแบบเก่า
- ชอบเก็บสะสมยา
วิธีใช้ยายุ่งยาก
- ผู้ป่วยไม่เข้าใจวิธีการใช้ยาที่ซับซ้อน กินวันเว้นวัน โดยเฉพาะปัญหาการใช้ยาละลายลิ่มเลือดวาร์ฟารินที่หมอโรคสมองและหมอหัวใจพบเป็นอาจิณ เนื่องจาก ยามีหลายขนาด หลายสี แต่ละวันกินสีต่างกันไป บางทีหมอปรับยาเองยังงง คนสูงอายุงง ก็คงเป็นเรื่องที่เข้าใจได้เลยค่ะ
หยุดยาเองเพราะมีผลข้างเคียง โดยไม่แจ้งแพทย์
- หลายครั้งคนไข้มาพบหมอที่คลินิก บอกว่าหยุดยามาสักพักแล้วเหตุผลคือ ทานแล้วมีอาการผิดปกติ จึงหยุดไปเอง เหตุการณ์ดังกล่าวต้องระวังอย่างมาก และคงต้องกลับมาพิจารณาว่า อาการนั้นสัมพันธ์ เป็นผลข้างเคียงจากยาจริงที่แพทย์ต้องเปลี่ยนยา หรือเป็นผลจากเหตุอื่น/ยาตัวอื่นกันแน่ การหาสาเหตุและปรึกษาให้เข้าใจจึงมีส่วนสำคัญมากให้คนไข้และผู้ดูแลสามารถใช้ยาได้อย่างปลอดภัยและแฮปปี้ ไร้ความกังวลค่ะ
สายตาไม่ดี หลงลืม หรืออ่านฉลากยาไม่ชัดเจน
- เป็นปัญหาที่พบบ่อย โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่อยู่บ้านคนเดียว หรืออยู่กันสองคนตายาย สายตาฝ้าฟางกันทั้งคู่
ทัศนคติต่อยา
- ผู้สูงอายุมักกลัวว่าการใช้ยามากๆ จะทำให้ตับและไตวาย ทำให้ลดยาเอง ทานบ้างไม่ทานบ้าง ที่พบบ่อยเช่นยาลดความดัน ยาลดไขมัน เป็นต้น หรือบางท่านอาจ เพิ่มปริมาณยาด้วยตนเอง โดยเฉพาะกลุ่มยาแก้ปวด ยานอนหลับ เป็นต้น
ยึดติดกับวิธีใช้ยาแบบเก่า
- ยาหลายชนิดที่ต้องปรับเปลี่ยนตามตัวโรค เพื่อควบคุมอาการและป้องกันโรคให้ดีขึ้น ตามอาการของผู้ป่วย เช่น ยาความดัน เดิมอาจทานเต็มหนึ่งเม็ด เมื่อความดันเริ่มต่ำลง แพทย์อาจพิจารณาปรับลดยาเหลือเพียงครึ่งเม็ด เวลาเดิม ผู้ป่วยสูงวัยบางท่าน จะไม่สามารถจดจำวิธีการใช้ยาแบบใหม่ได้ จึงทำให้การใช้ยาผิดพลาดไปจากคำแนะนำของแพทย์แบบไม่ตั้งใจ
ชอบเก็บสะสมยา
- ผู้สูงอายุที่มีโรคเรื้อรังมักเก็บสะสมยาที่ใช้ไม่หมดไว้ และใช้ยาเดิมเมื่อเจ็บป่วยครั้งต่อไป ซึ่งอาจเป็นอันตรายหากยาหมดอายุแล้ว อาจได้ผลข้างเคียงของยา โดยไม่ได้ประโยชน์ของยาเลยก็เป็นได้
การเข้าใจ ใส่ใจ และพูดคุยกันให้ผู้สูงอายุเห็นคววามสำคัญของการใช้ยาให้ถูกวิธีตามคำแนะนำของแพทย์จะช่วยให้ผู้สูงอายุใช้ยาอย่างปลอดภัยและมีสุขภาพที่ดีขึ้น
บทความที่น่าสนใจ
บทความโดย
หมอมิ้นท์ พญ.วรัชยา วลัยลักษณาภรณ์
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านสมองและระบบประสาท
สำหรับผู้ป่วยและผู้ดูแลทางบ้านที่มีคำถาม หรือสงสัยเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วยโรคสมอง โรคเส้นเลือดสมองตีบ เส้นเลือดสมองแตก ผู้ป่วยโรคสมอง และผู้ป่วยติดเตียง สามารถส่งข้อความคำถามได้ที่เพจ Viva Wellness หรือทางไลน์ @VivaWellness นะคะ หมอและทีมหมอหลายๆท่านจะทยอยตอบคำถามให้ค่ะ
