เกิน 6 เดือน Golden period ไปแล้ว
ฝึกกายภาพยังได้ประโยชน์หรือไม่ ?

หลายคนอาจเคยได้ยินว่าการฟื้นฟูสมองหลังโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) มี “Golden Period” หรือช่วงเวลาทองใน 6 เดือนแรกที่การฟื้นตัวจะดีที่สุด แต่ถ้าผ่านช่วงเวลานั้นไปแล้ว ยังมีโอกาสฟื้นตัวหรือไม่? การฝึกกายภาพบำบัดจะยังได้ผลไหม?

ช่วงหลังมานี้ ญาติหลายท่านได้รับข้อมูลข่าวสารจากโลกออนไลน์มากขึ้น รู้จักคำว่า “โกลเด้นพีเรียด” แต่กลับกลายเป็นยึดติดกับตัวเลข 6 เดือนอย่างมาก บางท่านถึงกับหยุดฝึก หมดความหวังกันไปเมื่อครบ 6 เดือนแล้ว แต่ยังไม่หายดี!!

หมอขอยกตัวอย่าง เคสผู้ป่วยจริง ที่ได้ตีพิมพ์ลงในวารสารทางการแพทย์ Frontiers โดย Professor Spence ศาสตราจาย์ด้านประสาทวิทยาแห่ง Western University, London, Canada

เป็นเคสที่น่าสนใจและหมอคิดว่าสามารถนำมาใช้เป็นแรงบันดาลใจในการฝึกของผู้ป่วยสโตรกในระยะเรื้อรัง ว่า “ยังดีได้ แม้เริ่มช้า” คือเคสของผู้ป่วยสโตรกรายหนึ่งที่เป็นสโตรกรุนแรงตั้งแต่อายุ 15 ปี ซึ่งทำให้เขาสูญเสียการทำงานของแขนซ้าย ไม่สามารถขยับได้เลยตั้งแต่นั้นมา 23 ปีให้หลัง เมื่อเขาอายุ 38 ปี เค้าลงคอร์สฝึกว่ายน้ำ เพราะต้องการลดน้ำหนัก เขาฝึกประจำไปเรื่อยๆ

จนพบว่า…วันหนึ่งเขาสามารถเริ่มขยับนิ้วมือซ้ายได้บางนิ้ว และหลังจากนั้นเขาได้เริ่มฝึกด้วยการใช้อุปกรณ์กายภาพเสริมอย่างจริงจัง และพบว่าเขายังดีขึ้นได้เรื่อยๆ มือซ้ายของเขานั้น เริ่มกลับมาใช้งานได้

ด้วยความประหลาดใจ แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านสมองได้ส่งเขาไปสแกนสมองด้วยคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า เพื่อดูการทำงานในสมองของเขา เมื่อเขาใช้มือซ้าย ว่าสมองมีสัญญาณตอบสนองแสดงผลอย่างไร

พบว่า เมื่อแขนขวาของเขากำลังขยับ สมองข้างซ้ายเท่านั้นที่ทำงาน – ตามธรรมชาติปกติ และเมื่อแขนซ้ายของเขากำลังขยับ สมองทั้งสองข้าง ยิ่งช่วยกันทำงาน (แสดงผลด้วยสัญญาณสมองดีแดง ทั้งสองฝั่งของภาพสมอง) กลไกนี้เรียกว่า “Homologous area adaptation”

Homologous area adaptation

สมองสองข้างช่วยกันทำงานในคนไข้สโตรก
สมองสองข้างช่วยกันทำงานในคนไข้สโตรก

กลไก “Homologous area adaptation” เป็นการใช้สมองฝั่งตรงข้ามที่มีหน้าที่เหมือนกัน เพิ่มขีดความสามารถ (ทำงานมากขึ้น) >> เพื่อมาช่วยชดเชยการทำงานของสมองข้างที่เสียหายที่ลดลงไป

ดังนั้น เคสผู้ป่วยจริงนี้ เป็นกรณีศึกษาที่ช่วยยืนยันด้วยข้อพิสูจน์ทางการแพทย์ว่า สมองคนเรายังสามารถซ่อม สร้าง ปรับตัวได้ แม้เวลาจะเลย Golden period ช่วงเวลาทองของการฟื้นตัวที่ใครๆพูดไว้แล้วก็ตาม

ข้อเท็จจริงนี้ได้ช่วยอธิบายความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนว่าหลังพ้นระยะ 6 เดือนไปแล้ว ร่างกายจะไม่สามารถฟื้นฟูสมรรถภาพได้อีกซึ่งร่างกายยังสามารถฟื้นตัวได้ ซึ่งความเชื่อนี้อาจส่งผลให้ผู้ป่วยเสียโอกาสในการรับการรักษาและการฟื้นฟูสมรรถภาพที่เหมาะสมต่อไป

สุดท้ายนี้หมอมิ้นท์ ขอฝากข้อความและกำลังใจให้ผู้ป่วยและญาติผู้ดูแลทุกท่านว่า “เรื่องสมอง ยิ่งเร็วยิ่งดี แต่มาช้า >> ถ้าฝึกให้ดี ก็ยังดีได้ค่ะ”

เซลล์สมองตายแล้วเลยหรือไม่ หลังเป็นโรคหลอดเลือดสมอง สมองฟื้นตัวอย่างไร
คำถามนี้หมอเคยตอบไว้ในบทความก่อนหน้า ขออนุญาตแปะลิงค์ให้ผู้ป่วยที่สนใจอ่านได้โดยละเอียด ที่นี่ค่ะ
>> สมองเสีย ซ่อมได้ – เซลล์สมอง สร้างได้ ตามแนวทางนิวโรพลาสติกซิตี

เพียงเชื่อมั่นว่าเราทำได้ !!

อย่ารอช้า!

ฟื้นฟูจากโรคหลอดเลือดสมองได้เร็วขึ้น

ปรึกษาทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคหลอดเลือดสมองและนักกายภาพบำบัด

เพื่อรับการออกแบบโปรแกรมฟื้นฟูเฉพาะบุคคล

เริ่มต้นเส้นทางสู่การฟื้นฟูได้วันนี้ !!

ทำไมต้องเลือกเรา

ทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ: แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านโรคหลอดเลือดสมองที่มีประสบการณ์สูง
นักกายภาพบำบัดมืออาชีพ: ทีมนักกายภาพบำบัดที่ผ่านการอบรมเฉพาะทาง
โปรแกรมฟื้นฟูเฉพาะบุคคล: ออกแบบโปรแกรมให้เหมาะกับความต้องการของผู้ป่วยแต่ละราย
เทคโนโลยีทันสมัย: เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ทันสมัยเพื่อการฟื้นฟูที่มีประสิทธิภาพ
ผลลัพธ์ที่พิสูจน์ได้: ผู้ป่วยจำนวนมากประสบความสำเร็จในการฟื้นฟู

อย่าปล่อยให้เวลาสูญเสียไป

เริ่มต้นการฟื้นฟูของคนที่คุณรักได้วันนี้ ที่ “วีว่า”

ปรึกษาและขอคำแนะนำการดูแลรักษาด้านโรคหลอดเลือดสมอง
&
การดูแลผู้สูงอายุ
ที่ “วีว่า” ได้ที่

เบอร์โทรศัพท์ : 092-828-6888

บทความที่น่าสนใจ

Reference

  • Bernhardt, J., Hayward, K. S., Kwakkel, G., Ward, N. S., Wolf, S. L., Borschmann, K., et al. (2017). Agreed definitions and a shared vision for new standards in stroke recovery research: The stroke recovery and rehabilitation roundtable taskforce. Neurorehabilitation and Neural Repair, 31, 793–799.
  • Spence, J. David. (2018). Big Surprise: The Brain Can Recover Many Years After a Stroke. Frontiers for Young Minds. 6. 10.3389/frym.2018.00041.

บทความโดย

หมอมิ้นท์ พญ.วรัชยา วลัยลักษณาภรณ์

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านสมองและระบบประสาท

สำหรับผู้ป่วยและผู้ดูแลทางบ้านที่มีคำถาม หรือสงสัยเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วยโรคสมอง โรคเส้นเลือดสมองตีบ เส้นเลือดสมองแตก ผู้ป่วยโรคสมอง และผู้ป่วยติดเตียง สามารถส่งข้อความคำถามได้ที่เพจ Viva Wellness หรือทางไลน์ @VivaWellness นะคะ หมอและทีมหมอหลายๆท่านจะทยอยตอบคำถามให้ค่ะ