คิดช้า-หลงลืมบ่อย 4 สัญญาณ "ปัญหาความจำหลังสโตรก"
หลังจากเกิดโรคหลอดเลือดสมอง ปัญหาด้านความจำหรือภาวะบกพร่องทางพุทธิปัญญาเป็นเรื่องที่พบบ่อย จากการวิจัยโดย American Heart Association/American Stroke Association ที่ตีพิมพ์ในวารสารหลอดเลือดสมองนานาชาติ
พบว่าประมาณ 50% ของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองจะมีปัญหาความจำภายใน 1 ปี และมีเพียงไม่ถึง 20% ที่สามารถฟื้นฟูความจำกลับสู่ปกติได้ อีกทั้ง 1 ใน 3 ของผู้ป่วยทั้งหมดจะมีอาการแย่ลงจนเข้าข่ายโรคสมองเสื่อมในระยะเวลา 5 ปี
1/2 ของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองจะมีปัญหาความจำภายใน 1 ปี
เลือกอ่านหัวข้อที่สนใจ
- 4 สัญญาณปัญหาความจำหลังสโตรก
- การตรวจคัดกรองและติดตามปัญหาความจำหลังสโตรก
- การรักษาปัญหาความจำหลังสโตรก
- การป้องกันปัญหาความจำหลังสโตรก
4 สัญญาณปัญหาความจำหลังสโตรก
- หลงลืม
- คิดออกยาก
- วางแผนนาน
- ตัดสินใจช้าลง
อาการเริ่มต้นที่พบบ่อย เช่น การหลงลืม คิดออกยาก ใช้เวลานานในการระลึกถึงสิ่งต่าง ๆ การวางแผนและตัดสินใจช้าลง รวมถึงปัญหาด้านภาษา อาการเหล่านี้ส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน โดยเฉพาะผู้ป่วยที่ยังต้องใช้ศักยภาพทางความคิดในวัยทำงาน
การตรวจคัดกรองและติดตามปัญหาความจำหลังสโตรก
การตรวจคัดกรองปัญหาความจำหลังโรคหลอดเลือดสมองตั้งแต่เริ่มแรกเป็นสิ่งสำคัญ โดยใช้แบบทดสอบ The Mini-Mental State Examination (TMSE) และ the Montreal Cognitive Assessment (MoCA) ซึ่งใช้เวลาเพียง 30 นาที อย่างไรก็ตาม การสรุปว่าผู้ป่วยมีภาวะบกพร่องทางพุทธิปัญญาถาวรหรือไม่อาจต้องใช้เวลาติดตามและตรวจเพิ่มเติม เนื่องจากปัญหาความจำในช่วงต้นอาจเกิดจากสาเหตุอื่นร่วม เช่น ความผิดปกติของเกลือแร่ การใช้ยา หรือภาวะจิตใจอื่น ๆ
- แบบทดสอบความจำ TMSE
- แบบทดสอบความจำ MoCA
แนะนำประเมินซ้ำต่อเนื่องในระยะเวลา 5-10 ปี
การรักษาปัญหาความจำหลังสโตรก
การรักษาด้วยยา
ยากลุ่ม Cholinesterase inhibitors ช่วยเพิ่มความจำได้ในบางผู้ป่วย แม้คุณภาพหลักฐานจะอยู่ในระดับกลาง ยาทางเลือกอื่น ๆ เช่น เซเลโบรไลซิน รีแลกซิน ซิติโคลีน และยากลุ่มกระตุ้นสารสื่อประสาทโดปามีน ก็เป็นตัวเลือกที่น่าสนใจแต่ต้องมีการศึกษาต่อเนื่อง
การฝึกสมองกระตุ้นความจำ
การใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น
- การกระตุ้นความจำด้วยเกมมิฟิเคชั่น
- การกระตุ้นด้วยภาพเสมือนจำลอง
พบว่าช่วยฟื้นฟูความจำได้ดีขึ้น ลดอาการหลงลืม และเพิ่มสมาธิในการจดจ่อได้ดีทั้งในระยะสั้นและระยะยาว
การป้องกันปัญหาความจำหลังสโตรก
การป้องกันปัญหาความจำหลังโรคหลอดเลือดสมองสำคัญมาก โดยควบคุมปัจจัยเสี่ยง เช่น ความดันโลหิต ระดับน้ำตาลและไขมันในเลือด รวมถึงงดสูบบุหรี่ เพื่อป้องกันการเกิดหลอดเลือดสมองซ้ำและการตีบตันของหลอดเลือดขนาดเล็กในสมอง
“การคัดกรองปัญหาความจำในระยะยาวและการติดตามประเมินซ้ำอย่างต่อเนื่องในระยะเวลา 5-10 ปี” เป็นคำแนะนำล่าสุดจาก American Heart Association/American Stroke Association ปี 2566 เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลที่เหมาะสมและลดความเสี่ยงในการเกิดโรคสมองเสื่อมในอนาคต
อย่าลืมติดตาม VIVA Wellness เพื่อรับความรู้และเคล็ดลับดีๆ ในการดูแลผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง และผู้ป่วยติดเตียงกันนะคะ ครั้งหน้าเราสัญญาว่าจะนำเทคนิคการดูแลดีๆ มาแบ่งปัน เพื่อช่วยให้ทุกท่านสามารถดูแลและสื่อสารกับคนที่เรารักได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นค่ะ
อ้างอิงจาก A Scientific Statement From the American Heart Association/American Stroke Association: Cognitive Impairment After Ischemic and Hemorrhagic Stroke. Originally published 1 May 2023
บทความโดย
หมอมิ้นท์ พญ.วรัชยา วลัยลักษณาภรณ์
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านสมองและระบบประสาท
สำหรับผู้ป่วยและผู้ดูแลทางบ้านที่มีคำถาม หรือสงสัยเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วยโรคสมอง โรคเส้นเลือดสมองตีบ เส้นเลือดสมองแตก ผู้ป่วยโรคสมอง และผู้ป่วยติดเตียง สามารถส่งข้อความคำถามได้ที่เพจ Viva Wellness หรือทางไลน์ @VivaWellness นะคะ หมอและทีมหมอหลายๆท่านจะทยอยตอบคำถามให้ค่ะ
