3 เทคนิค กันไว้ดีกว่าแก้!
อย่าให้อาการเกร็ง จำกัด ความสามารถในการฟื้นฟู
เคยไหม? รู้สึกหงุดหงิดกับอาการเกร็งที่รบกวนการเคลื่อนไหว
เคยไหม? กังวลว่าอาการเกร็งจะขัดขวางการฟื้นฟูหลังจากป่วย
อย่าปล่อยให้ “เกร็ง” มาขัดขวางการฟื้นฟูตนเอง วันนี้มาเรียนรู้วิธีเอาชนะอาการเกร็งด้วยตัวเองกันเถอะ!
เลือกอ่านหัวข้อที่สนใจ
- อาการเกร็งก็มีข้อดี?
- ปัญหาตามมาจาก “อาการเกร็ง” ที่พบในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง
- 3 เทคนิค ป้องกัน/ลดอาการเกร็ง ในระยะแรก “เริ่มได้ตั้งแต่ในโรงพยาบาล”
- ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
อาการเกร็งก็มีข้อดี?
“ผู้ป่วยที่มีอาการเกร็ง ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น บ่งบอกว่าผู้ป่วยจะมีกำลังกล้ามเนื้อกลับมา เพิ่มมากกว่า ดีกว่า ผู้ป่วยที่ไม่เกร็ง”
อย่างไรก็ตาม…แม้อาการเกร็งจะสื่อถึงความสามารถในการฟื้นตัวของสมอง แต่อาการเกร็งที่มากไป จะจำกัดการเคลื่อนไหว ส่งผลเสียตามมา!!
ปัญหาตามมาจาก “อาการเกร็ง” ที่พบในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง
- ไม่สามารถฝึกตามเป้าหมายได้ ส่งผลเสียต่อการกายภาพฟื้นตัว
- ไม่สามารถใช้ชีวิตประจำวันด้วยตนเอง เช่น ตักอาหาร อาบน้ำเอง สวมใส่เสื้อผ้า เดิน
- ก่อให้เกิดความเจ็บปวดจากการเกร็งของกล้ามเนื้อ ปวดเมื่อยตลอดเวลา
- จำกัดการเคลื่อนไหว ก่อให้เกิดปัญหาแผลกดทัด จากการข้อติด แล้วติดเตียงตามมา
- จำกัดการเข้าสังคม ก่อให้เกิดภาวะซึมเศร้าในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองได้
ผู้ป่วยและญาติผู้ดูแลจึงควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางระบบสมองและประสาท แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์ฟื้นฟู เพื่อจัดการกับปัญหาดังกล่าวตั้งแต่แรกเริ่ม
3 เทคนิค ป้องกัน/ลดอาการเกร็ง ในระยะแรก
“เริ่มได้ตั้งแต่ในโรงพยาบาล”
1. อุปกรณ์พยุงข้อมือและมือ: ตัวช่วยสำคัญในการลดอาการเกร็ง
อุปกรณ์พยุงข้อมือและมือ เป็นอุปกรณ์ที่ออกแบบมาเพื่อช่วยให้เกิดการเหยียดค้างของข้อมือและนิ้วมือ โดยข้อมือจะอยู่ในลักษณะเหยียดตรงและนิ้วมือเหยียดกางออก อุปกรณ์นี้มีประโยชน์อย่างมากสำหรับผู้ที่มีอาการเกร็งจนเกิดการหดรั้งของเส้นเอ็นและกล้ามเนื้อบริเวณมือ
เทคนิคการเลือก/ใส่อุปกรณ์พยุงข้อมือและมือ:
- เลือกขนาดให้เหมาะสมกับข้อมือและมือ
- เลือกวัสดุที่ระบายอากาศได้ดี
ปรับความกระชับให้เหมาะสม ไม่รัดแน่นจนเกินไป - สังเกตอาการผิดปกติ เช่น รอยแดง บวม หรือปวด
- ทำความสะอาดอุปกรณ์อย่างสม่ำเสมอ
- ปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนใช้งาน
2. การจัดท่าสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการเกร็ง
หลักการสำคัญ คือ การจัดท่าให้ผ่อนคลาย เพื่อป้องกันการหดรั้งของกล้ามเนื้อ สังเกตและหลีกเลี่ยงท่าที่กระตุ้นให้เกิดอาการเกร็ง
เทคนิคการจัดท่าผู้ป่วยเพื่อลดการเกร็ง
- รักษาแนวเส้นตรงของร่างกาย
- รองรับส่วนที่อ่อนแรง
ท่าทางที่แนะนำ
- นอนหงาย: วางแขนข้างลำตัว เหยียดขาตรง รองรับเข่าด้วยหมอน
- นอนตะแคง: นอนตะแคงด้านที่ไม่เป็นอัมพาต งอเข่าเล็กน้อย วางแขนข้างลำตัว
- นั่ง: นั่งบนเก้าอี้ที่มีพนักพิง เหยียดขาตรง วางเท้าราบกับพื้น
ข้อควรระวัง
- ไม่ควรนอนตะแคงทับด้านที่อ่อนแรง
- ไม่ควรเหยียดขาตรงนานๆ
3. การกายภาพยืดเหยียดกล้ามเนื้อและข้อต่อเป็นประจำ
การเคลื่อนไหวร่างกายเป็นประจำ การยืดกล้ามเนื้ออย่างสม่ำเสมอ มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการคลายความตึงตัวของกล้ามเนื้อและป้องกันการหดสั้นของกล้ามเนื้อและเอ็น ป้องกันการเกิดข้อยึดติด ผิดรูป
หลักการยืดเหยียดกล้ามเนื้อและเอ็นที่หดเกร็ง
- เหยียดยืดเอ็นและกล้ามเนื้อที่หดเกร็งในทิศทางตรงกันข้าม
แขนและขา เริ่มจากข้อส่วนต้นไปยังส่วนปลาย - ยืดกล้ามเนื้อบริเวณช้าๆ ค้างนานประมาณ 20-30 วินาที
- ระหว่างการยืดระวังไม่ควรทำให้ผู้ป่วยรู้สึกเจ็บ จะทำให้เกิดอาการเกร็งเพิ่มขึ้น
- หากเจ็บขณะขยับหรือยืดเหยียดต้องตรวจสอบว่ามีการอักเสบของข้อ การยึดติดถาวร หรือข้อหลุดหรือไม่
ทั้งการเคลื่อนไหวร่างกาย การยืดกล้ามเนื้อ จะช่วยให้กล้ามเนื้อแข็งแรง ยืดหยุ่น ลดโอกาสการเกิดอาการเกร็ง
ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางระบบสมองและประสาท เพื่อเลือกวิธีรักษาที่เหมาะสม
อาการเกร็งของกล้ามเนื้อ มักต้องใช้การรักษาผสมผสานร่วมกันหลายวิธีขึ้นอยู่กับ
- ความรุนแรงของอาการ
- เป้าหมายของการรักษา
- ปัญหาโรคประจำตัว
- สุขภาวะโดยรวมของผู้ป่วย
การประเมินและวินิจฉัยที่ถูกต้องตั้งแต่ระยะแรกของโรค เป็นสิ่งสำคัญในการวางแผนการรักษา และควรติดตามผลการรักษาอย่างสม่ำเสมอ เพื่อปรับการรักษาให้ได้ตามเป้าหมาย
ความหวังอยู่ตรงหน้า! อย่าลืมนำเทคนิคและวิธีการเอาชนะอาการเกร็งไปปรับใช้กัน สู้ต่อไปเพื่อกลับมาใช้ชีวิตให้สมบูรณ์
อ่านเพิ่มเติม
- รู้จัก “อาการเกร็งในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง” พร้อมเทคนิคฝึก
- เกร็ง ดีกว่า ไม่เกร็ง รู้หรือไม่? อาการเกร็งสื่อความสามารถในการฟื้นตัวของสมอง
- ทำนาย! ใครมีโอกาส “ปวดเกร็ง” หลังเป็นโรคหลอดเลือดสมอง
- แก้ปวด “ลดเกร็ง” โรคหลอดเลือดสมอง ด้วย เทคนิก Personalized training
- 7 ตัวช่วย “ลดอาการเกร็ง” คืนอิสรภาพให้กล้ามเนื้อ สำหรับผู้ป่วยโรคสมอง
บทความโดย
หมอมิ้นท์ พญ.วรัชยา วลัยลักษณาภรณ์
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านสมองและระบบประสาท
สำหรับผู้ป่วยและผู้ดูแลทางบ้านที่มีคำถาม หรือสงสัยเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วยโรคสมอง โรคเส้นเลือดสมองตีบ เส้นเลือดสมองแตก ผู้ป่วยโรคสมอง และผู้ป่วยติดเตียง สามารถส่งข้อความคำถามได้ที่เพจ Viva Wellness หรือทางไลน์ @VivaWellness นะคะ หมอและทีมหมอหลายๆท่านจะทยอยตอบคำถามให้ค่ะ
