โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก (Bell's Palsy)
อธิบายง่ายๆโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
เคยไหม อยู่ดีๆ ตื่นเช้ามาแล้วรู้สึกหน้าชา ปากเบี้ยว ยิ้มไม่ออก? อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของ โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก หรือ Bell’s Palsy โรคนี้พบได้บ่อยในคนทุกเพศทุกวัย มาดูกันว่าโรคนี้เกิดจากอะไร มีอาการอย่างไร และรักษาได้อย่างไรกันค่ะ
เลือกอ่านหัวข้อที่สนใจ
- ทำความรู้จัก โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก (Bell’s Palsy)
- โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีกเกิดจากอะไร
- โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก มีอาการอย่างไรบ้าง
- การแยกโรค Bell’s Palsy กับโรคหลอดเลือดสมอง
- การรักษาโรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก
- การป้องกัน โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก
- ข้อควรระวังเกี่ยวกับโรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก
- โรคอื่นๆ ที่ทำให้หน้าเบี้ยวคล้าย Bell’s palsy
- สรุปส่งท้าย
ทำความรู้จัก โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก (Bell's Palsy)
โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก (Bell’s Palsy) เกิดจากการอักเสบของ เส้นประสาทสมองคู่ที่ 7 (Facial nerve) ซึ่งเป็นเส้นประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อใบหน้า ทำให้กล้ามเนื้อใบหน้าอ่อนแรง ส่งผลต่อการแสดงสีหน้าต่างๆ
โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีกเกิดจากอะไร
สาเหตุ ของโรคนี้ยังไม่ทราบแน่ชัด แต่เชื่อกันว่าอาจเกิดจาก การติดเชื้อไวรัส เช่น ไวรัสเริม ไวรัสอีสุกอีใส หรือไวรัสอื่นๆ ที่ไปทำลายเส้นประสาท
โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก มีอาการอย่างไรบ้าง
อาการ ของโรค Bell’s Palsy มักจะปรากฏขึ้นแบบเฉียบพลัน โดยผู้ป่วยจะมีอาการดังต่อไปนี้
- อาการเตือน ปวดหลังหู ก่อนที่จะมีใบห้นาเบี้ยว [บางครั้งคนไข้มักไม่ได้สังเกต แต่คิดย้อนกลับไปอาจนึกออกว่ามีค่ะ]
- ปากเบี้ยว
- น้ำลายไหลออกมาทางมุมปากข้างที่หน้าเบี้ยว
- มุมปากตก ยิ้มไม่ออก
- หลับตาไม่สนิท
- ตาแห้ง เคืองตา
- ยักคิ้วไม่ขึ้น
- พูดไม่ชัด
- รับรสอาหารที่ลิ้นข้างนั้นไม่ได้
- หูไวต่อเสียง ได้ยินเสียงดังกว่าปกติ หรือได้ยินเสียงก้องในหู ข้างเดียวกับที่หน้าเบี้ยว
การแยกโรค Bell's Palsy กับโรคหลอดเลือดสมอง
โรค Bell’s Palsy มักจะถูกเข้าใจผิดว่าเป็นโรคหลอดเลือดสมอง เนื่องจากมีอาการคล้ายคลึงกัน อย่างไรก็ตาม โรคทั้งสองชนิดนี้มีความแตกต่างกันดังนี้
- โรค Bell’s Palsy: เกิดจากการอักเสบของเส้นประสาท ไม่ได้เกิดจากความผิดปกติของสมอง มักไม่มีอาการอ่อนแรงของแขนขา และไม่มีอาการทางระบบประสาทอื่นๆ ร่วมด้วย
- โรคหลอดเลือดสมอง: เกิดจากความผิดปกติของสมอง มักจะมีอาการอ่อนแรงของแขนขา ชาที่แขนขา พูดไม่ชัด หรือมีอาการทางระบบประสาทอื่นๆ ร่วมด้วย
การรักษาโรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก
การรักษา โรค Bell’s Palsy ส่วนใหญ่จะเป็นการรักษาตามอาการ โดยแพทย์จะพิจารณาให้ยาตามความเหมาะสม ดังนี้
- ยา: ยาสเตียรอยด์เพื่อลดการอักเสบ ยาต้านไวรัส ยาแก้ปวด ยาลดอาการตาแห้ง
- กายภาพบำบัด: ฝึกออกกำลังกล้ามเนื้อใบหน้า และกระตุ้นไฟฟ้าที่เส้นประสาทใบหน้า
- ฝังเข็ม: เป็นการรักษาทางเลือก สามารถรักษาควบคู่กับแนวทางอื่นได้
- การผ่าตัด: เป็นทางเลือกสุดท้ายสำหรับผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง
การป้องกัน โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก
การป้องกัน โรค Bell’s Palsy ยังไม่มีวิธีการป้องกันที่ชัดเจน แต่การดูแลสุขภาพให้แข็งแรง พักผ่อนให้เพียงพอ ทานอาหารที่มีประโยชน์ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ และลดความเครียด อาจช่วยลดความเสี่ยงในการเป็นโรคนี้ได้
ข้อควรระวังเกี่ยวกับโรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก
โรค Bell’s Palsy มักจะหายเองภายใน 1-2 เดือน อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยควรไปพบแพทย์เฉพาะทางด้านระบบประสาทและสมอง เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้อง
- เพราะยังมีโรคอีกมากมายที่ต้องวินิจฉัยแยกจากโรคหน้าเบี้ยวปากเบี้ยว บางครั้งผู้ป่วยเส้นเลือดสมองตีบ ในตำแหน่งก้านสมองส่วนลึกๆ ก็มีอาการเพียงแค่ปากเบี้ยวได้
- เนื่องจากเป็นอาการแสดงที่ละเอียดอ่อน ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อนเสมอ ไม่ควรตัดสินใจปล่อยไว้ รอดูอาการเอง
- เพราะหากเป็นโรคเส้นเลือดสมองตีบ (สโตรก จากหลอดเลือดสมองตีบ)จริง อาจสายเกินแก้ สายเกินกว่าจะได้รับยาฉีดเข้าเส้นเลือด เพื่อรักษาโรคสโตรก ในระยะเฉียบพลันไปแล้วได้
โรคอื่นๆ ที่ทำให้หน้าเบี้ยวคล้าย Bell's palsy
ขออธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับโรคอื่น ที่ทำให้ใบหน้าเบี้ยวได้ คล้ายกับ Bell’s palsy แต่มีความรุนแรง และการรักษาที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ได้แก่
โรค Ramsay Hunt Syndrome
โรค Ramsay Hunt Syndrome เกิดจากการติดเชื้อไวรัสเริมงูสวัด (Herpes Zoster) เป็นไวรัสตัวเดียวกับที่ก่อให้เกิดโรคอีสุกอีใส ผู้ป่วยจะมีตุ่มน้ำใสขึ้นบริเวณใกล้ใบหูและรูหูในข้างเดียวกัน และมีใบหน้าเบี้ยวคล้าย Bell’s palsy ได้ค่ะ
โรคเนื้องอกเส้นประสาทใบหน้า
โรคเนื้องอกเส้นประสาทใบหน้า ที่พบบ่อยเช่น ประเภท Facial Schwannoma การวินิจฉัยจะต้องตรวจร่างกายอย่างละเอียดและอาศัยการตรวจสแกนสมองเพิ่มเติม
โรคการอักเสบของระบบประสาท
โรคการอักเสบของระบบประสาท เช่น โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง (Multiple Sclerosis) โรคการอักเสบเฉียบพลันที่เส้นประสาทส่วนปลาย กิลแลง-บาร์เร (Guillain-Barre Syndrome)
โรคติดเชื้อในหู
โรคติดเชื้อในหู เช่น หูชั้นกลางอักเสบเฉียบพลัน โรคไลม์ การติดเชื้อไวรัส Epstein-Barr เป็นต้น
โรคมะเร็ง
โรคมะเร็ง โดยเฉพาะมะเร็งต่อมน้ำลาย (parotid malignancy) และมะเร็งสมองบางชนิด ที่มาแสดงด้วยอาการหน้าเบี้ยวเป็นอาการเริ่มต้นได้
อัมพาตใบหน้าจากความผิดปกติในเนื้อสมอง
อัมพาตใบหน้าจากความผิดปกติในเนื้อสมอง (Upper Motor Neuron [UMN] facial palsy) มักเกิดจากโรคหลอดเลือดสมองเฉียบพลัน (Stroke) แต่มีจุดสังเกตได้ว่ากล้ามเนื้อหน้าผากและกล้ามเนื้อปิดตาจะไม่เป็นอัมพาต อย่างไรก็ตามต้องตรวจร่างกายอย่างละเอียด เพราะวินิจฉัยที่คลาดเคลื่อนอาจทำให้เสียโอกาสการรักษาระยะเฉียบพลันของโรคหลอดเลือดสมองได้
การวินิจฉัยที่ถูกต้องจะขึ้นอยู่กับการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และการตรวจเพิ่มเติมที่เหมาะสม แพทย์จะพิจารณารวมถึงอาการอื่นๆ ร่วมด้วยเพื่อแยกโรคอื่นๆ ที่อาจทำให้หน้าเบี้ยวได้
ดังนั้น หากสงสัยว่าเป็นโรคอะไร ไม่ควรทึกทักเอาเอง แนะนำว่าควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้องดีกว่าค่ะ
สรุปส่งท้าย
โรคใบหน้าเบี้ยวครึ่งซีก (Bell’s Palsy) เป็นโรคที่พบได้บ่อย มักเกิดจากการอักเสบของเส้นประสาทสมองคู่ที่ 7 ผู้ป่วยจะมีอาการปากเบี้ยว ยิ้มไม่ออก หลับตาไม่สนิท ฯลฯ โรคนี้มักจะหายเองภายใน 1-2 เดือน แต่ผู้ป่วยควรไปพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาที่ถูกต้องเสมอ
สำหรับผู้ป่วยที่ต้องการปรึกษาแพทย์เฉพาะทาง เพื่อรับการวินิจฉัยและทำกายภาพบำบัดเฉพาะบุคคล ที่คลินิก หรือ ที่บ้านผ่านโปรแกรมวิดีโอคอลออนไลน์ (Tele-Rehabilitation) สามารถติดต่อได้ที่ VIVA wellness ศูนย์กายภาพฟื้นฟูเฉพาะทางผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองและระบบประสาท
บทความที่น่าสนใจ
บทความโดย
หมอมิ้นท์ พญ.วรัชยา วลัยลักษณาภรณ์
แพทย์ผู้เชี่ยวชาญทางด้านสมองและระบบประสาท
สำหรับผู้ป่วยและผู้ดูแลทางบ้านที่มีคำถาม หรือสงสัยเกี่ยวกับการดูแลผู้ป่วยโรคสมอง โรคเส้นเลือดสมองตีบ เส้นเลือดสมองแตก ผู้ป่วยโรคสมอง และผู้ป่วยติดเตียง สามารถส่งข้อความคำถามได้ที่เพจ “VIVA Wellness” หรือทางไลน์ “VIVA Wellness” นะคะ หมอและทีมหมอหลายๆท่านจะทยอยตอบคำถามให้ค่ะ